صنعت کفش و چرم تبريز، برند ملي و مشکلات پيش روي آن

صنعت چرم و پوست به گواه تاريخ سابقه اي پيش از ورود آريايي ها به ايران داشته و هم اکنون تبريز به عنوان نخستين شهر کشور در پرداخت صنعتي به اين مقوله صاحب آوازه اي جهاني در زمينه توليد چرم و کفش بوده، اما اين صنعت نيز درشرايط فعلي دوران رکود خود را تجربه مي کند.
شروع فعاليت صنعت کفش در تبريز و استان آذربايجان شرقي به سال 1308 بازمي‌گردد و نخستين واحد چرم با نام چرم خسروي در اين شهر ايجاد شد.

از سال 1340 سير صعودي رونق چرم و کفش دراين شهر و استان پا گرفت و اکنون آذربايجان شرقي و در راس آن تبريز داراي سابقه يک قرني در صادرات چرم و کفش بوده  به نحوي که اين شغل در برخي خانواده هاي تبريزي به صورت موروثي ادامه داشته و نام خانوادگي برخي نيز در اين ديار به “دباغ” موسوم است.

آذربايجان شرقي در سال 84 با محوريت تبريز حدود ده ميليون دلار در اين عرصه صادرات داشته و اين ميزان در سال 85 به سيزده ميليون دلار رسيد، يعني 90 درصد از صادرات چرم کشور .

هم اکنون بزرگترين و مهمترين قطب صنعتي چرم کشور با 290 واحد و توان توليد سالانه 2ميليون و 500 هزار جلد چرم توسط بخش خصوصي با نام شهرک صنعتي چرم سازان در تبريز فعاليت داشته ولي امروزه اين واحدها با 25 درصد توان توليدي خود به فعاليت و توليد مي پردازند.

اسکندري معاون سازمان صنايع و معادن آذربايجان شرقي در اين باره گفت:صادرات چرم استان ، در سال 86 به 12ميليون دلار و در سال 87 به 9 ميليون دلار کاهش يافته است.

وي افزود: اين ميزان کاهش توليد ، در حالي است که تمام واحدهاي اين شهرک توان توليد سالانه 150ميليون فوت مربع چرم را دارند.

اسکندري اظهار داشت: اين ميزان توليد براي واحدهاي موجود شهرک ،بدون سرمايه گذاري اضافي و افزايش نيروي کار ممکن بوده ، به ويژه اينکه تبريز قطب اصلي توليد چرم سنگين در کشور محسوب مي شود.

معاون سازمان صنايع و معادن استان تصريح کرد: 90درصد چرم توليدي کشور ، درتوليد کفش مصرف شده و امروزه چرم و کفش دست دوز تبريز به عنوان يک برند ملي داراي شهرتي جهاني است.

اسکندري همچنين به تعداد واحدهاي توليدي کفش صنعتي استاني اشاره کرد و گفت:154واحد در زمينه توليد کفش فعاليت مي کنند که سالانه 6ميليون جفت کفش چرمي از اين واحدهاي توليدي استحصال مي شود.

وي به مشکل واحدهاي چرم سازي و کفش در آذربايجان شرقي اشاره و بيان کرد: رکود اين واحدها هر چند متاثر از رکود اقتصاد جهان بوده اما بايد قبول کنيم در شرايط کنوني تجارت دنيا ، اداره واحدهاي توليدي به صورت جزيره اي هيچ توجيه اقتصادي ندارد.

اسکندري از ديگر عوامل تاثيرگذار در اين صنعت را واردات کالاهاي ارزان قيمت و بي کيفيت چيني دانست و افزود: فرانسه بدليل استفاده چيني ها از ماده “متيل فوراماک” در کفش هاي توليدي خود که مانع قارچ زدگي محصولات مي شود از ورود کفش چيني ممانعت کرده، اما بازارهاي داخلي و خريداران ايراني نسبت به اين امر و لزوم حمايت از توليدات داخلي بي توجه هستند.

نائب رئيس هيئت مديره شهرک چرم سازان تبريز نيز در رابطه با مشکلاتي که گريبانگير اين صنعت شده  گفت:علاوه بر مشکل فروش محصول توسط چرم سازان، مشکلات موجود در خود شهرک نيز مانع فعاليت بدون دغدغه است.

اميني اظهار داشت:چرم سازان تبريز از 25 سال پيش تاکنون تنها با امکاناتي که خود در اين شهرک ايجاد کردند فعاليت داشته و تا امروز دستگاه هاي دولتي هيچگونه حمايتي از اين صنعت و شهرک مزبور به عمل نياورده است .

اميني افزود: هرک در اين مدت از امکانات زير ساختي لازم براي رفع نيازهاي اوليه خود مثل آب و برق بي نصيب بوده و کمترين امکانات قابل استفاده نيز با سلام و صلوات در اختيار واحدها قرار مي گيرد .

وي مشکل عمده اين شهرک را قطع متناوب برق در طول هفته عنوان کرد و بيان داشت: با هر بار قطعي برق و از کار افتادن خط توليد به ويژه بارابان ها خسارات قابل توجهي به واحدهاي توليدي وارد مي شود.

اميني از عدم رسيدگي شهرداري به خيابان هاي شهرک گلايه کرد و افزود:در حال حاضر اعضاي شهرک با هزينه شخصي خود اقدام به آسفالت معابر کرده و اميدواريم حداقل حرکتي در زمينه روشنايي خيابان ها در شب هنگام ، از سوي اداره برق صورت گيرد.

نائب رييس هيئت مديره شهرک چرم سازان در ادامه به مشکلاتي که اداره کل امور مالياتي و محيط زيست براي واحدهاي شهرک ايجاد مي کنند ، اشاره کرد و بيان داشت: محيط زيست استان سه تصفيه خانه موجود در اين شهرک را واحدهاي آلاينده ناميده که در نتيجه اداره ماليات نيز مصر به دريافت يک درصد از درآمد فروش چرم سازان به عنوان جريمه است.

اميني همچنين گفت: تصفيه خانه فجر شهرک چرم سازان با عنوان شرکت ثبت شده و يک واحد اقتصادي سود آور شناخته مي شود که نتيجه آن ماليات 270ميليون ريالي بوده ، اين مبلغ در حالي به ما تحميل مي شود که هزينه هاي تصفيه خانه از واحدهاي چرم ساز تامين و تاکنون يک ريال سود هم عايد اين محل نشده است.

نايب رييس اتحاديه چرم سازان تبريز و عضو اتحاديه چرم سازان کشور نيز گفت: با گذشت ربع قرن از تاريخ ايجاد شهرک چرم سازان که هم زمان با آغاز برنامه توسعه مالزي بود ، هنوز اين شهرک و واحدهاي آن از مظلوم ترين شهرک ها و واحدهاي کشور به حساب مي آيد.

مقصود بنابيان افزود:با بيش از دو هزار و 200 بار مکاتبه بالاخره اين شهرک هويت يافته و به نظر مي آيد تنها علت اين همه تاخير نيز ،خصوصي بودن مجموعه بوده باشد .

وي عمده مشکل فعالان صنعت چرم را نقدينگي اعلام کرده و گفت:80 تا 85 درصد سرمايه چرم سازان با ميانگين دوره بازگشت 16ماهه در گردش بوده و اين امر موجب خالي ماندن دست توليدکنندگان محصول چرم مي شود.

بنابيان مشکل نقدينگي را ناشي از نحوه فروش چرم و محصولات جانبي آن در بازار دانست و اضافه کرد: فروشندگان محصولات چرمي دوره بازگشت سرمايه طولاني مدتي دارند و کار ما نيز متاثر از فروش آنان است.

وي کمک هاي بانکي را راهکاري مناسب براي جبران کمبود نقدينگي در اين بخش دانست و اظهار داشت: متاسفانه تمامي وام هاي اعطا شده به اين بخش در استان برابر با يک بيستم وام يک واحد توليدي مواد غذايي است.

بنابيان از ديگر مشکلات چرم سازان تبريز به ماليات اشاره کرده و گفت:استان هاي ديگر در بحث صادرات معاف از ماليات بوده ، اما اداره مالياتي استان هيچگونه توجهي به اين امر نداشته ، بلکه براي بشکه هاي بدون استفاده مواد اوليه استحصال چرم ، نيز از چرم سازان حساب کشي مي کند.

نايب رييس اتحاديه چرم سازان تبريز و عضو اتحاديه چرم سازان کشور وجود رقباي توانمند خارجي و دوره کوتاه تحويل چرم را براي صنعت چرم استان و کشور خطري جدي اعلام و تصريح کرد: بايد با ارتقاء تکنولوژي کيفيت و کميت محصولات توليدي را بالا برده تا سفارش خريداران را در اسرع وقت فراهم کرد .

وي گفت همچنين مي توان با ايجاد مراکز تجاري در کشورهايي مثل روسيه و هنگ کنگ به معرفي محصولات و عرضه مستقيم آن در بازارهاي هدف کمک کرد.

رييس اتحاديه کفاشان نيز در گفت و گو با خبرنگار ايرنا اظهار داشت: دو هزار و 200 واحد با 40هزار نفر در صنعت کفش تبريز فعاليت داشته که اين ميزان شامل تامين کنندگان مواد اوليه  ارائه کنندگان خدمات و توليدکنندگان و فروشندگان آن نيز مي شود.

بنابيان ايجاد يک کارگروه مشترک با مسوولان استاني براي رسيدگي به مشکلات چرم و کفش را به عنوان صنعت بومي استان، گامي به سوي بهبود مشکلات فعالان اين دو بخش دانست.

احمد خادم ، ورود کالاهاي بي کيفيت و قاچاق چيني را عامل به رکود کشيده شدن اين صنعت اعلام کرد و افزود :دولت بايد جلوي ورود کالاهاي چرم چيني به کشور را گرفته و در مقابله با قاچاقچيان قاطعيت بيشتري داشته باشد.

وي اظهار داشت:حمايت از ايجاد شهرک کفش براي تجميع فعاليت هاي توليد کنندگان کفش امکان افزايش توان صادراتي اين شهر را بالا مي برد.

خادم ايجاد هنرستان کفش و چرم، تبديل نمايشگاه چرم و کفش تبريز به پايلوت نمايشگاهي ايران و منطقه،حمايت معنوي از انجمن کارآفرينان کفش استان و ايجاد مرکز کنترل کيفيت چرم و کفش در تبريز را از راهکار هاي موثر در شکوفايي اين صنعت اعلام کرد.

وي همچنين اضافه کرد: در بحث بازاريابي محصولات اين بخش بايد اقدام جدي صورت گرفته تا بازارهاي جهاني با محصولات تبريز در زمينه چرم و کفش بيش از پيش آشنا شوند.

استاندار آذربايجان شرقي هم در رابطه با صنعت چرم وکفش تبريز گفت:سابقه طولاني اين صنعت در تبريز و تبديل شدن آن به يک قطب صنعتي در کشور و منطقه براي همه يک فرصت بوده  اما به نظر مي رسد براي ايجاد بازاري پر رونق تاحدودي زمان را از دست داده باشيم .

وي عدم توجه به شيوه هاي نوين تجارت از سوي فعالان چرم و کفش استان را عامل عقب ماندن از قافله تجارت جهاني دانست و افزود: براي رسيدن به رونق در اين بخش از صنعت استان، بايد مشکل تکنولوژي را حل کرد.

بيگي اضافه کرد: با توجه به تداوم صادرات محصولات چرم و کفش استان در شرايط بحراني بازار ، اين امر حاکي از توان رقابتي محصولات توليدي در بازارهاي جهاني است.

بيگي ، ايجاد زمينه براي سرمايه گذاري خارجي و مشترک با کشورهاي ديگر را راهي براي برون رفت از وضع رو به رکود اين صنعت دانست و تشريح کرد: روش هاي سنتي در قواعد بازار جهان راه به جايي ندارند و توليد کنندگان بايد به فکر روش هاي نوين توليد در قالب تعاوني و هلدينگ باشند.

وي در خصوص مشکلات مختلف چرم سازان تبريز گفت: مشکل برق، گاز و آب شهرک چرم سازان به زودي مرتفع شده و اداره کل امور مالياتي نيز موظف است در نشستي مشترک به مشکلات توليد کنندگان وصادر کنندگان رسيدگي کرده و نبايد در زمينه حفظ حقوق شهروندي توسط محيط زيست استان ،صورت بگيرد دکه البته اين موضوع نيز قابل رفع است.

بيگي همچنين ايجاد کارگروه مشترک بين استانداري و اتحاديه هاي چرم و کفش را براي آشنايي با مشکلات آنان امري ضروري دانست و اضافه کرد:با تشکيل اين کار گروه در هر دو ماه يکبار مي توان به نتايج حاصل اميدوار بود.