صنعت کفش و چرم تبریز، برند ملی و مشکلات پیش روی آن

صنعت چرم و پوست به گواه تاریخ سابقه ای پیش از ورود آریایی ها به ایران داشته و هم اکنون تبریز به عنوان نخستین شهر کشور در پرداخت صنعتی به این مقوله صاحب آوازه ای جهانی در زمینه تولید چرم و کفش بوده، اما این صنعت نیز درشرایط فعلی دوران رکود خود را تجربه می کند.
شروع فعالیت صنعت کفش در تبریز و استان آذربایجان شرقی به سال ۱۳۰۸ بازمی‌گردد و نخستین واحد چرم با نام چرم خسروی در این شهر ایجاد شد.

از سال ۱۳۴۰ سیر صعودی رونق چرم و کفش دراین شهر و استان پا گرفت و اکنون آذربایجان شرقی و در راس آن تبریز دارای سابقه یک قرنی در صادرات چرم و کفش بوده  به نحوی که این شغل در برخی خانواده های تبریزی به صورت موروثی ادامه داشته و نام خانوادگی برخی نیز در این دیار به “دباغ” موسوم است.

آذربایجان شرقی در سال ۸۴ با محوریت تبریز حدود ده میلیون دلار در این عرصه صادرات داشته و این میزان در سال ۸۵ به سیزده میلیون دلار رسید، یعنی ۹۰ درصد از صادرات چرم کشور .

هم اکنون بزرگترین و مهمترین قطب صنعتی چرم کشور با ۲۹۰ واحد و توان تولید سالانه ۲میلیون و ۵۰۰ هزار جلد چرم توسط بخش خصوصی با نام شهرک صنعتی چرم سازان در تبریز فعالیت داشته ولی امروزه این واحدها با ۲۵ درصد توان تولیدی خود به فعالیت و تولید می پردازند.

اسکندری معاون سازمان صنایع و معادن آذربایجان شرقی در این باره گفت:صادرات چرم استان ، در سال ۸۶ به ۱۲میلیون دلار و در سال ۸۷ به ۹ میلیون دلار کاهش یافته است.

وی افزود: این میزان کاهش تولید ، در حالی است که تمام واحدهای این شهرک توان تولید سالانه ۱۵۰میلیون فوت مربع چرم را دارند.

اسکندری اظهار داشت: این میزان تولید برای واحدهای موجود شهرک ،بدون سرمایه گذاری اضافی و افزایش نیروی کار ممکن بوده ، به ویژه اینکه تبریز قطب اصلی تولید چرم سنگین در کشور محسوب می شود.

معاون سازمان صنایع و معادن استان تصریح کرد: ۹۰درصد چرم تولیدی کشور ، درتولید کفش مصرف شده و امروزه چرم و کفش دست دوز تبریز به عنوان یک برند ملی دارای شهرتی جهانی است.

اسکندری همچنین به تعداد واحدهای تولیدی کفش صنعتی استانی اشاره کرد و گفت:۱۵۴واحد در زمینه تولید کفش فعالیت می کنند که سالانه ۶میلیون جفت کفش چرمی از این واحدهای تولیدی استحصال می شود.

وی به مشکل واحدهای چرم سازی و کفش در آذربایجان شرقی اشاره و بیان کرد: رکود این واحدها هر چند متاثر از رکود اقتصاد جهان بوده اما باید قبول کنیم در شرایط کنونی تجارت دنیا ، اداره واحدهای تولیدی به صورت جزیره ای هیچ توجیه اقتصادی ندارد.

اسکندری از دیگر عوامل تاثیرگذار در این صنعت را واردات کالاهای ارزان قیمت و بی کیفیت چینی دانست و افزود: فرانسه بدلیل استفاده چینی ها از ماده “متیل فوراماک” در کفش های تولیدی خود که مانع قارچ زدگی محصولات می شود از ورود کفش چینی ممانعت کرده، اما بازارهای داخلی و خریداران ایرانی نسبت به این امر و لزوم حمایت از تولیدات داخلی بی توجه هستند.

نائب رئیس هیئت مدیره شهرک چرم سازان تبریز نیز در رابطه با مشکلاتی که گریبانگیر این صنعت شده  گفت:علاوه بر مشکل فروش محصول توسط چرم سازان، مشکلات موجود در خود شهرک نیز مانع فعالیت بدون دغدغه است.

امینی اظهار داشت:چرم سازان تبریز از ۲۵ سال پیش تاکنون تنها با امکاناتی که خود در این شهرک ایجاد کردند فعالیت داشته و تا امروز دستگاه های دولتی هیچگونه حمایتی از این صنعت و شهرک مزبور به عمل نیاورده است .

امینی افزود: هرک در این مدت از امکانات زیر ساختی لازم برای رفع نیازهای اولیه خود مثل آب و برق بی نصیب بوده و کمترین امکانات قابل استفاده نیز با سلام و صلوات در اختیار واحدها قرار می گیرد .

وی مشکل عمده این شهرک را قطع متناوب برق در طول هفته عنوان کرد و بیان داشت: با هر بار قطعی برق و از کار افتادن خط تولید به ویژه بارابان ها خسارات قابل توجهی به واحدهای تولیدی وارد می شود.

امینی از عدم رسیدگی شهرداری به خیابان های شهرک گلایه کرد و افزود:در حال حاضر اعضای شهرک با هزینه شخصی خود اقدام به آسفالت معابر کرده و امیدواریم حداقل حرکتی در زمینه روشنایی خیابان ها در شب هنگام ، از سوی اداره برق صورت گیرد.

نائب رییس هیئت مدیره شهرک چرم سازان در ادامه به مشکلاتی که اداره کل امور مالیاتی و محیط زیست برای واحدهای شهرک ایجاد می کنند ، اشاره کرد و بیان داشت: محیط زیست استان سه تصفیه خانه موجود در این شهرک را واحدهای آلاینده نامیده که در نتیجه اداره مالیات نیز مصر به دریافت یک درصد از درآمد فروش چرم سازان به عنوان جریمه است.

امینی همچنین گفت: تصفیه خانه فجر شهرک چرم سازان با عنوان شرکت ثبت شده و یک واحد اقتصادی سود آور شناخته می شود که نتیجه آن مالیات ۲۷۰میلیون ریالی بوده ، این مبلغ در حالی به ما تحمیل می شود که هزینه های تصفیه خانه از واحدهای چرم ساز تامین و تاکنون یک ریال سود هم عاید این محل نشده است.

نایب رییس اتحادیه چرم سازان تبریز و عضو اتحادیه چرم سازان کشور نیز گفت: با گذشت ربع قرن از تاریخ ایجاد شهرک چرم سازان که هم زمان با آغاز برنامه توسعه مالزی بود ، هنوز این شهرک و واحدهای آن از مظلوم ترین شهرک ها و واحدهای کشور به حساب می آید.

مقصود بنابیان افزود:با بیش از دو هزار و ۲۰۰ بار مکاتبه بالاخره این شهرک هویت یافته و به نظر می آید تنها علت این همه تاخیر نیز ،خصوصی بودن مجموعه بوده باشد .

وی عمده مشکل فعالان صنعت چرم را نقدینگی اعلام کرده و گفت:۸۰ تا ۸۵ درصد سرمایه چرم سازان با میانگین دوره بازگشت ۱۶ماهه در گردش بوده و این امر موجب خالی ماندن دست تولیدکنندگان محصول چرم می شود.

بنابیان مشکل نقدینگی را ناشی از نحوه فروش چرم و محصولات جانبی آن در بازار دانست و اضافه کرد: فروشندگان محصولات چرمی دوره بازگشت سرمایه طولانی مدتی دارند و کار ما نیز متاثر از فروش آنان است.

وی کمک های بانکی را راهکاری مناسب برای جبران کمبود نقدینگی در این بخش دانست و اظهار داشت: متاسفانه تمامی وام های اعطا شده به این بخش در استان برابر با یک بیستم وام یک واحد تولیدی مواد غذایی است.

بنابیان از دیگر مشکلات چرم سازان تبریز به مالیات اشاره کرده و گفت:استان های دیگر در بحث صادرات معاف از مالیات بوده ، اما اداره مالیاتی استان هیچگونه توجهی به این امر نداشته ، بلکه برای بشکه های بدون استفاده مواد اولیه استحصال چرم ، نیز از چرم سازان حساب کشی می کند.

نایب رییس اتحادیه چرم سازان تبریز و عضو اتحادیه چرم سازان کشور وجود رقبای توانمند خارجی و دوره کوتاه تحویل چرم را برای صنعت چرم استان و کشور خطری جدی اعلام و تصریح کرد: باید با ارتقاء تکنولوژی کیفیت و کمیت محصولات تولیدی را بالا برده تا سفارش خریداران را در اسرع وقت فراهم کرد .

وی گفت همچنین می توان با ایجاد مراکز تجاری در کشورهایی مثل روسیه و هنگ کنگ به معرفی محصولات و عرضه مستقیم آن در بازارهای هدف کمک کرد.

رییس اتحادیه کفاشان نیز در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: دو هزار و ۲۰۰ واحد با ۴۰هزار نفر در صنعت کفش تبریز فعالیت داشته که این میزان شامل تامین کنندگان مواد اولیه  ارائه کنندگان خدمات و تولیدکنندگان و فروشندگان آن نیز می شود.

بنابیان ایجاد یک کارگروه مشترک با مسوولان استانی برای رسیدگی به مشکلات چرم و کفش را به عنوان صنعت بومی استان، گامی به سوی بهبود مشکلات فعالان این دو بخش دانست.

احمد خادم ، ورود کالاهای بی کیفیت و قاچاق چینی را عامل به رکود کشیده شدن این صنعت اعلام کرد و افزود :دولت باید جلوی ورود کالاهای چرم چینی به کشور را گرفته و در مقابله با قاچاقچیان قاطعیت بیشتری داشته باشد.

وی اظهار داشت:حمایت از ایجاد شهرک کفش برای تجمیع فعالیت های تولید کنندگان کفش امکان افزایش توان صادراتی این شهر را بالا می برد.

خادم ایجاد هنرستان کفش و چرم، تبدیل نمایشگاه چرم و کفش تبریز به پایلوت نمایشگاهی ایران و منطقه،حمایت معنوی از انجمن کارآفرینان کفش استان و ایجاد مرکز کنترل کیفیت چرم و کفش در تبریز را از راهکار های موثر در شکوفایی این صنعت اعلام کرد.

وی همچنین اضافه کرد: در بحث بازاریابی محصولات این بخش باید اقدام جدی صورت گرفته تا بازارهای جهانی با محصولات تبریز در زمینه چرم و کفش بیش از پیش آشنا شوند.

استاندار آذربایجان شرقی هم در رابطه با صنعت چرم وکفش تبریز گفت:سابقه طولانی این صنعت در تبریز و تبدیل شدن آن به یک قطب صنعتی در کشور و منطقه برای همه یک فرصت بوده  اما به نظر می رسد برای ایجاد بازاری پر رونق تاحدودی زمان را از دست داده باشیم .

وی عدم توجه به شیوه های نوین تجارت از سوی فعالان چرم و کفش استان را عامل عقب ماندن از قافله تجارت جهانی دانست و افزود: برای رسیدن به رونق در این بخش از صنعت استان، باید مشکل تکنولوژی را حل کرد.

بیگی اضافه کرد: با توجه به تداوم صادرات محصولات چرم و کفش استان در شرایط بحرانی بازار ، این امر حاکی از توان رقابتی محصولات تولیدی در بازارهای جهانی است.

بیگی ، ایجاد زمینه برای سرمایه گذاری خارجی و مشترک با کشورهای دیگر را راهی برای برون رفت از وضع رو به رکود این صنعت دانست و تشریح کرد: روش های سنتی در قواعد بازار جهان راه به جایی ندارند و تولید کنندگان باید به فکر روش های نوین تولید در قالب تعاونی و هلدینگ باشند.

وی در خصوص مشکلات مختلف چرم سازان تبریز گفت: مشکل برق، گاز و آب شهرک چرم سازان به زودی مرتفع شده و اداره کل امور مالیاتی نیز موظف است در نشستی مشترک به مشکلات تولید کنندگان وصادر کنندگان رسیدگی کرده و نباید در زمینه حفظ حقوق شهروندی توسط محیط زیست استان ،صورت بگیرد دکه البته این موضوع نیز قابل رفع است.

بیگی همچنین ایجاد کارگروه مشترک بین استانداری و اتحادیه های چرم و کفش را برای آشنایی با مشکلات آنان امری ضروری دانست و اضافه کرد:با تشکیل این کار گروه در هر دو ماه یکبار می توان به نتایج حاصل امیدوار بود.